Tips

• de dialoog eist een open en begripvolle houding;
• er is geen meerdere, iedereen is gelijk;
• luister echt naar de ander en probeer zijn verhaal te begrijpen, zonder meteen conclusies te trekken;
• help de ander zijn verhaal te vertellen door vragen te stellen, zonder daaraan je eigen oordeel te koppelen;
• elke dialoog bevat feiten en de beleving van de deelnemer, zoek de feiten zonder de beleving te ontkennen;
• het is belangrijk eerst het hoe en het waarom te onderzoeken en niet te snel over te stappen naar het vinden van oplossingen;
• kijk verder dan het ‘negatieve’, er zijn ook positieve kanten;
• maak er geen vragenvuur van, deel ook je eigen gedachten en beleving, maar zonder deze als mening te presenteren;
• veel mensen zijn doeners, dus koppel waar mogelijk acties aan de dialooggesprekken;
• de verantwoordelijkheid voor de dialoog ligt zowel bij de deelnemers als de spelcoach;
• niet alle thema's zijn geschikt voor de dialoog, als de antwoorden op de vragen al vaststaan (b.v. wat moet je doen in geval van brand), zal er geen dialoog ontstaan. 

De essentie van het spel

Bij een discussie nemen mensen standpunten in en proberen zij de ander te overtuigen. Ze gaan vaak uit van het eigen gelijk - er is maar één antwoord mogelijk, dat van hen – en ze zoeken strijdvaardig naar zwakke plekken in het verhaal van de ander. Dat leidt ertoe dat men vooral het gevoel van óf winnen óf verliezen ervaart.

Bij een dialoog gaat het erom in gesprek met de ander te komen en deze beter te leren kennen. Op deze manier komt men zonder vooroordelen op het spoor van wat de ander bedoelt. Iedereen kan een stukje van het antwoord hebben en al die stukjes samenvoegen geeft meerwaarde. Dat doet men door te luisteren, elkaar vragen te stellen en ervaringen met elkaar te delen. Door de dialoog rondom vragen te verbinden met een concrete praktijksituatie wordt elke speler zich bewust van zijn waarden en handelen en ervaart hij ook hoe dat bij de andere deelnemers en de organisatie werkt. Daardoor worden behoeften en belangen beter op elkaar afgestemd. Door begrip voor elkaar ontstaat genuanceerde meningsvorming en door samen te werken worden nieuwe mogelijkheden gevonden en initiatieven genomen. Op die manier is zonder strijd iedereen winnaar!

Van vraag naar interactie en dialoog!
^{Henk Minnema - ethicus en trainer spelcoaches Open de Cirkel}
De basisgedachte achter Open de Cirkel is, dat bezinning op de uitgangspunten van ons werk vooral in dialoog tot stand komt. Je kunt natuurlijk een standpunt verkondigen, een visiedocument proclameren, maar de ervaring leert dat deze weg niet tot een échte bezinning leidt. Medewerkers moeten de kans krijgen zich dat eigen te maken en dat lukt alleen wanneer ze erover in gesprek zijn, wanneer ze er zélf over kunnen nadenken. Visie is met andere woorden sterk gebaat bij interactie en dialoog. Als mensen écht met elkaar in gesprek komen, dan komt de boel tot leven! Mensen zitten op het puntje van hun stoel, hun ogen gaan schitteren en er komt bezieling. Zou het niet dáárom gaan, als we het hebben over onze opvattingen en onze visie? Dat het je wat doet! Dat je zin hebt om ermee aan de slag te gaan!


In een veilige omgeving wordt ieders bijdrage gewaardeerd!
^{Willem Cranen - GZ-psycholoog en Communicatie-adviseur Dichterbij}

Door de ruimte voor actief luisteren en leren van elkaar komt de eigenheid en het waardevolle van ieder volop tot uiting. Er is sprake van een echte ontmoeting waarin ieders bijdrage wordt gewaardeerd. Deelnemers vinden het prettig zo met elkaar in gesprek te gaan in een veilige (dialoog)omgeving. Ze geven aan dat ze elkaar beter leren kennen en er komen dingen naar boven die men niet van elkaar weet. Door het spel leren ze in de praktijk beter met dilemma’s omgaan. Bovendien draagt het bij aan een betere communcatie op de werkvloer.

De spelregels

De methode Open de Cirkel is een leertraject waarbij het rendement toeneemt naarmate het vaker wordt gespeeld. Uit ervaring blijkt dat vier spelsessies in een half jaar, met het tussentijds uitvoeren van praktijkacties, effectief is. Het spel kan ook eenmalig gespeeld worden om bijvoorbeeld een dilemma in een team te bespreken. Voorwaarde is dan wel dat men ervaring met het spelen van het spel dient te hebben.

• als professional de ander (collega) beter te begrijpen, door de eigen luistervaardigheid te vergroten;
• als professional beter te functioneren door meer inzicht te krijgen in eigen denken en handelen;
• als team beter te kunnen omgaan met een bepaald thema;
• als als team beter een dilemma te kunnen oplossen;
• als team beter te functioneren;
• als als team beter cliëntgericht te werken;
• als team cliënten beter te ondersteunen in maatschappelijke participatie.

Uitgangspunt voor het starten van de dialoog zijn de basissets met vragen of eigen vragen van de deelnemers. Het spel heeft geen winelement, er zijn geen verliezers, alleen winnaars.

Een goed leerproces vergt 6 tot 12 deelnemers én een getrainde spelcoach.

De spelcoach legt de essentie van het spel uit (zie tabblad ‘De dialoog’).

Het spel sluit beter aan bij de deelnemers als de spelcoach voorafgaand aan de eerste spelsessie samen met een of twee deelnemers ‘passende’ vragen selecteert of samen met hen nieuwe (actuele) vragen maakt. Hiertoe gaat hij met hen in gesprek over de moeilijke momenten in hun dagelijkse werk. De vragen bevatten dan praktijksituaties die door de deelnemers herkend worden. De speldoos bevat een blok met 100 beschrijfbare vraagkaarten. In de twee lege doosjes kunnen selecties van vragen opgeborgen worden of de kaarten met de zelf genoteerde vragen.

Leg de sets met kaarten op het spelbord en plaats de wijzer in het midden. Spreek af hoe lang het spel gaat duren. Twee uur is een goede tijd voor een spelsessie. Uit ervaring blijkt dat de dialoog rondom één vraag gemiddeld ongeveer twintig tot dertig minuten duurt.

Het spel begint doordat een deelnemer aan de wijzer draait. De richting van de wijzer bepaalt van welke stapel een kaart wordt gepakt. Hij leest de vraag eerst zelf en zoekt dan een bij de vraag ‘passende’ andere deelnemer uit, overhandigt hem de kaart en vraagt hem de tekst hardop voor te lezen. Alle deelnemers krijgen dan een minuut de tijd (zandloper) om na te denken wat zij zelf op de vraag zouden antwoorden. Ieder krijgt de kans om aantekeningen te maken.

Na de minuut bedenktijd reageert degene die de kaart heeft voorgelezen als eerste op de vraag. De anderen krijgen gelegenheid verduidelijkende vragen te stellen zonder in discussie te gaan. Alles wat gevraagd of gezegd wordt, is goed. Er zijn geen foute antwoorden! Daarna nodigt de spelcoach de andere deelnemers uit hun eigen antwoorden te geven (beleving, tips, adviezen) en deze met elkaar te verbinden.

Na twintig minuten vat de spelcoach de reacties samen. Daarna vraagt hij of iemand hieraan een eigen praktijksituatie wil koppelen. Gekeken wordt hoe in deze situatie beter gehandeld kan worden. Dit wordt als actiepunt op een actiekaart geschreven. Bij de volgende spelsessie doet de deelnemer verslag van zijn actie.

Hierna nodigt de spelcoach een andere deelnemer uit de wijzer te draaien en begint de tweede ronde met dezelfde procedure.

Tien minuten voor het afgesproken eindtijdstip sluit de spelcoach het spel af met een ronde waarbij hij de deelnemers vraagt iets vertellen over hun dialoogervaringen. Zo kan men elkaar deelgenoot maken van het eigen leerproces. Tot slot wordt afgesproken wanneer de volgende sessie plaatsvindt.